بصور و هيات و چون انبيا بر وجه كلفت نفس بطاعات اقدام نموده‌اند و از معاصى اجتناب كرده‌اند بخلاف ملائكه كه صدور طاعات از ايشان بر وجه رغبت است نه از روى كلفت پس انبيا از ملائكه افضل باشند به جهت مزية مثوبة بر طاعات و رياضت ايشان نسبت بملائكه و چون با وجود اين وسوسه آدم در خوردن آن شجره تامل مينمود ابليس تدبيرى ديگر كرد * ( وَقاسَمَهُما ) * و سوگند خورد براى رغبت آدم در خوردن آن شجره * ( إِنِّي ) * بدرستى كه من * ( لَكُما ) * مر شما را * ( لَمِنَ النَّاصِحِينَ ) * از نصيحت كنندگانم و از روى شفقت ميگويم كه از اين درخت بخوريد تا نميريد و ايراد قسم از باب مفاعله جهت مبالغه است و گويند شيطان سوگند خورد كه من اين سخن را از روى نصيحت ميگويم و آدم و حوا سوگند خوردند كه قبول نصيحت او كنند و نيز گفته‌اند كه آدم و حوا اول سوگند دادند بر صدق قول او و او سوگند خورد پس بينهما مقاسمه واقع شده باشد و آدم عليه السلم گمان نبرد كه كسى سوگند به خدا از روى كذب خورد پس به جهت اين بدان سوگند فريفته شد * ( فَدَلَّاهُما ) * پس تنزيل كرده فرود آورد شيطان ايشان را به خوردن آن درخت * ( بِغُرُورٍ ) * بقريب و وسوسه و يا به اين وسوسه اهباط آدم و حوا كرد از درجهء عاليه برتبهء سافله چو تدليه و ادلاء ارسال شيء است از اعلى باسفل * ( فَلَمَّا ذاقَا الشَّجَرَةَ ) * پس آن هنگام كه بچشيدند يعنى يافتند طعم ميوه آن درخت منهى را فى الحال * ( بَدَتْ لَهُما سَوْآتُهُما ) * ظاهر شد مر ايشان را عورت ايشان يعنى لباس ايشان از تن ايشان بريخت تا عورت يكديگر را بديدند و اين بر وجه حكمت و مصلحت بود و در اينكه شجره خوشه انگور يا انجير يا كافور يا غير آن بود و لباس يا لباس نور و يا حله و يا ظفر خلافست چنان كه در سورة البقره گذشت و نزد بعضى ديگر انست كه كسى ديگر جز ايشان عورة ايشان نديد القصه چون عورة ايشان منكشف شد منفعل شدند * ( وَطَفِقا ) * و در استادند و شروع كردند * ( يَخْصِفانِ ) * مىچسبانيدند برگى را بر بالاى برگى و آن را مينهادند * ( عَلَيْهِما ) * بر عورت خود * ( مِنْ وَرَقِ الْجَنَّةِ ) * از برگ درخت جنة و اشهر آنست كه برگ انجير در هم مىبستند تا چون هيئت آزارى ميشد و عورت خود را بدان پوشانيدند و از اين طرف بآنطرف ميگريختند و اصل خصف ضم و جمع است و منه قول النبى ( صا ) خاصف النعل فى الحجرة يعنى عليا عليه السلم * ( وَناداهُما ) * و ندا كرد آدم و حوا را * ( رَبُّهُما ) * پروردگار ايشان * ( أَ لَمْ أَنْهَكُما ) * آيا نه شما را نهى